شرایط پذیرش — آیا میتوانم درخواست بدهم؟
Behörighet (شرایط پذیرش) یعنی شرطهای لازم برای شروع یک دوره را داری.
شرایط بین انواع آموزش خیلی فرق میکند. به همین دلیل یک نفر میتواند برای یک دوره واجد شرایط باشد و برای دیگری نه، هرچند هر دو به یک شغل میرسند.
نامهای سوئدی را دستنخورده نگه میداریم. همین کلمهها هستند که در سایتها و آگهیها میبینی، و همین کلمهها را باید بتوانی به کوچ شغلیات بگویی.
تفاوتها بهطور خلاصه
Komvux و folkhögskola شرایط رسمی کمی دارند. برای ساختن پایه هستند — برای شروع در آنها به دبیرستان نیاز نداری. Folkhögskola تو را بهصورت فردی میبیند و میخواهد آنچه داری را ببیند.
Yrkeshögskola بیشترین را میطلبد. پس از دبیرستان میآید، پس به دیپلم متوسطه یا دانش همارز نیاز داری. بسیاری از دورهها افزون بر آن دانش پیشین ویژه میخواهند — درسهای معینی از دبیرستان، سابقه کار، گواهینامه رانندگی یا یک آزمون عملی. روی صفحه خود هر دوره نوشته شده است.
Arbetsmarknadsutbildning جور دیگری کار میکند. آنجا نمرهها تعیینکننده نیستند، بلکه ارزیابی Arbetsförmedlingen از وضعیت توست. میتوانی بدون دبیرستان واجد شرایط باشی — اما میتوانی با وجود داشتن آن هم رد شوی، اگر دوره برای وضعیت تو مناسب ارزیابی نشود.
سادهترین راه برای گرفتن پاسخ
در صفحه خود دوره بپرس. آنجا تقریباً همیشه اطلاعات تماس یک مشاور تحصیلی و شغلی (studie- och yrkesvägledare) یا خود مدرسه هست. ایمیلی بفرست و شرح بده چه خواندهای و با چه کار کردهای — پاسخ میدهند که واجد شرایط هستی یا نه.
از حدس زدن سریعتر است و هیچ هزینهای ندارد.
از کوچ شغلی خودت هم میتوانی بپرسی. اگر مطمئن نیستی در ایمیل چه بنویسی، با هم بنویسیدش.
اگر برای آنچه بلدی کاغذی نداری
اگر در شغلی کار کردهای بیآنکه نمرهاش را داشته باشی، validering (اعتبارسنجی مهارت) هست. یعنی کسی ارزیابی میکند واقعاً چه بلدی، و تو کاغذی برایش میگیری.
هیچ جای واحدی نیست که تمام اعتبارسنجیها در آن انجام شود. سه راه هست:
- از طریق Arbetsförmedlingen — آنها تصمیم میگیرند و یک نهاد بیرونی ارزیابی را انجام میدهد. بیشتر بخوان و اعتبارسنجی پیدا کن
- از طریق آموزش بزرگسالان kommun خودت — هر کس که به تحصیل فکر میکند حق دارد یک ارزیابی اولیه (kartläggning) داشته باشد. وقتی دانشآموز شدی، میتوانند در برابر درسهای komvux اعتبارسنجی کنند، که میتواند مدت تحصیل تو را کوتاه کند. درباره اعتبارسنجی در komvux
- از طریق صنف — برخی شغلها الگوهای اعتبارسنجی خودشان را دارند. اداره yrkeshögskola درباره اعتبارسنجی
برای yrkeshögskola افزون بر آن چیزی هست به نام reell kompetens (صلاحیت واقعی). آنوقت مدرسه بهجای نمرههایت تجربهات را ارزیابی میکند. مثل همیشه درخواست میدهی، تیک میزنی که میخواهی بر پایه صلاحیت واقعی ارزیابی شوی، و گواهیهای کارفرمایان را پیوست میکنی. مدرسه تصمیم میگیرد — پس از همان مدرسه بپرس.
Yrkeshögskola میتواند شمار اندکی از متقاضیانی را هم بپذیرد که شرایط رسمی را ندارند اما تجربه درست دارند. ارزشش را دارد که درخواست بدهی، حتی اگر مطمئن نیستی.
اگر تحصیلات از کشور دیگری داری
Universitets- och högskolerådet (UHR) تحصیلات کشورهای دیگر را ارزیابی میکند و برگهای صادر میکند که میگوید در سوئد با چه چیزی برابر است. هیچ هزینهای ندارد.
برای ارزیابی از UHR درخواست بده
UHR تحصیلات متوسطه پایانیافته و تحصیلات پس از متوسطه را ارزیابی میکند. تحصیلات ناتمام یا کوتاهتر از یک سال را ارزیابی نمیکند. برای مشاغل درمانی ارزیابی از طریق Socialstyrelsen است و برای معلمان از طریق Skolverket.
اگر به نمرههای قدیمی دبیرستانت نیاز داری
اینجا چیزی هست که خیلیها رویش گیر میکنند: هیچ سرویس سراسریای نیست که همهٔ نمرهها یکجا در آن جمع باشد. اینکه چه چیزی صدق میکند به kommunی بستگی دارد که مدرسه در آن بوده.
اگر مدرسه هنوز هست، از آنجا شروع کن. اگر چند سال پیش تمام کردهای، مدرسه اغلب هنوز نمرههایت را در بایگانی خودش دارد. بایگانی شهر مالمو مثلاً از کسی که دنبال نمرههای پنج سال اخیر است میخواهد اول از مدرسه بپرسد.
وگرنه بایگانی kommun است — kommunی که مدرسه در آن بوده، نه جایی که حالا زندگی میکنی. در شهرهای بزرگ به آن stadsarkivet میگویند. نام kommun را همراه با «beställa betyg» جستوجو کن.
چند kommun سرویس اینترنتی دارند که با شناسهٔ الکترونیکی سوئدی وارد میشوی و خودت نمره را دانلود میکنی. استکهلم و مالمو این را دارند. همه ندارند — جایی که سرویس اینترنتی نیست، بایگانی سفارش را با ایمیل یا تلفن میپذیرد.
این دربارهٔ مدرسههای خصوصی هم صدق میکند. مدرسههای خصوصی مشمول قانون بایگانی نیستند، اما قانون آموزش میگوید که مسئول مدرسه باید نمرههای پایانی و اسناد نمره را به kommunی که مدرسه در آن است تحویل دهد. با این حال نمرههای قدیمیتر ممکن است هنوز نزد مدرسه بماند — بایگانی شهر استکهلم مثلاً نمرههای مدرسههای خصوصی را فقط از سال 2012 به بعد دارد.
یک یا دو هفته در نظر بگیر، و اینکه ممکن است هزینهٔ کوچکی اضافه شود، حتی برای رونوشت دیجیتال. پس پیش از آنکه آموزشی را که میخواهی برایش درخواست بدهی پیدا کنی شروع کن، تا وقتی زمان درخواست رسید، نمرههایت در دستت باشد.
اگر در مدرسهای درس خواندهای که region ادارهاش میکرده — مثلاً مدرسه درمانی یا کشاورزی — نمرهها در بایگانی region است.
وقتی از طریق antagning.se درخواست میدهی، نمرههایت به آنجا میآید
اگر برای یک دوره یا برنامهٔ آموزشی در antagning.se درخواست بدهی، معمولاً نمرههایت به آنجا آورده میشود و آنوقت میبینی چه نمرههایی به نام تو ثبت شده است.
نمرهها چند روز پس از درخواست آورده میشوند و سپس در Mina sidor قرار دارند. فقط ساختن حساب کافی نیست — نمرهها تنها وقتی آورده میشوند که برای دستکم یک دوره درخواست داده باشی.
ersättning تو (مزایایی که از Arbetsförmedlingen میگیری) با درخواست دادن تغییر نمیکند. تا وقتی واقعاً تحصیل را شروع نکردهای از Arbetsförmedlingen حذف نمیشوی. فعالیت و درآمدت را مثل همیشه هر ماه گزارش میدهی.
چه زمانی میشود درخواست داد؟
- برای نیمسال بهار: 15 سپتامبر تا 15 اکتبر
- برای نیمسال پاییز: 15 مارس تا 15 آوریل
پس از آخرین مهلت هم اغلب میشود برای دورههایی که دکمه «Lägg till» دارند درخواست دیرهنگام داد.
کدام نمرهها آورده میشوند؟
- نمرههای دبیرستان از 1999 به بعد، اگر مدرسه به پایگاه داده وصل بوده
- Komvux: کارنامه پایانی و دیپلم از پاییز 2012، درسهای تکی از 2011
- گواهی صلاحیت folkhögskola از مه 2024
- سطح درسهای دبیرستان از ژوئیه 2025، یعنی پس از اجرای Gy25
اگر نمرههایت قدیمیتر باشند آورده نمیشوند. آنوقت بایگانی kommun راه است — بالا را ببین.
اینها را باید خودت بارگذاری کنی، حتی اگر درخواست داده باشی:
- Studiebevis یا برگه جمعبندی نمرههای دبیرستان
- نمرههای آموزش بزرگسالان در سطح متوسطه پیش از پاییز 2012
- نمرههای مدرسههایی که هنگام فارغالتحصیلی تو به پایگاه داده وصل نبودهاند
- درسها یا سطحهایی که پس از گرفتن دیپلم در دبیرستان خواندهای
برای yrkeshögskola درخواست میدهی؟ به سامانه خودکار اعتماد نکن
Yrkeshögskola سامانه درخواست خودش را دارد، yh-antagning.se، جدا از antagning.se. بسیاری از مدرسهها از آن استفاده میکنند، اما باز هم برای هر دوره جداگانه درخواست میدهی.
آنجا وقتی با BankID هویتت را تأیید میکنی نمرههایت میتواند بهطور خودکار از پایگاه داده ملی نمرهها (Nationella betygsdatabasen) آورده شود. وقتی کار میکند راحت است — اما دو سوراخ دارد:
- همه مدرسهها به پایگاه داده دسترسی ندارند. آنوقت هرطور هم هویتت را تأیید کنی چیزی آورده نمیشود.
- همه نمرهها در آن نیستند. نمرههای قدیمیتر و نمرههای مدرسههایی که هرگز گزارش ندادهاند، نیستند.
پس ممکن است لازم باشد خودت نمرهها را بفرستی — به بعضی از دورههایی که درخواست دادهای یا به همهشان. مسئولیت کامل بودن درخواست همیشه با توست، نه با مدرسه.
اینطور بررسی کن: وارد شو و به مدارک درخواستت نگاه کن. اگر نمرهها آورده شده باشند آنجا دیده میشوند. اگر دیده نشدند خودت بارگذاریشان کن. این بررسی را پیش از آخرین مهلت انجام بده — نه بعد از آن.
سه نمونه
احمد دوازده سال در آشپزخانه کار کرده
احمد هرگز دوره آشپزی نگذرانده، اما از نوزدهسالگی بهطور حرفهای آشپزی میکند.
با اعتبارسنجی شروع میکند — از طریق Arbetsförmedlingen یا آموزش بزرگسالان kommun. اگر اعتبارسنجی نشان دهد چه چیزی از قبل بلد است، شاید فقط لازم باشد چند درس بخواند، نه یک دوره کامل.
بدون اعتبارسنجی مجبور بود از اول شروع کند.
سانا میخواهد برای yrkeshögskola درخواست بدهد اما در دو درس نمره قبولی ندارد
سانا دبیرستان را دارد اما در دو درس قبول نشده، و دورهای که میخواهد یکی از آنها را میخواهد.
دو راه دارد: آن درسها را در komvux بخواند، یا به مدرسه ایمیل بزند و بر پایه سابقه کارش درباره صلاحیت واقعی بپرسد. خیلیها اولی را میکنند بیآنکه دومی را بپرسند.
او به هر حال درخواست میدهد — و اول به مدرسه ایمیل میزند.
پیتر نمیداند نمرههایش کجاست
پیتر در دهه نود در Landskrona دبیرستان خوانده و امروز در Kävlinge زندگی میکند.
باید با Landskrona تماس بگیرد، نه Kävlinge — نمرهها در بایگانی جایی است که مدرسه در آن بوده. اینکه مدرسه بعداً نامش را عوض کرده یا تعطیل شده فرقی نمیکند؛ بایگانی kommun به هر حال آنها را دارد.
مطمئن نیستی؟
حدس نزن، و نگذار تردید جلوی درخواست دادنت را بگیرد. به مدرسه ایمیل بزن و بپرس، یا با کوچ شغلی خودت مطرحش کن. ده دقیقه وقت میبرد و پاسخ واقعی میگیری.