Behörighet (xaq-u-yeelasho) waxay ka dhigan tahay inaad buuxiso shuruudaha lagu bilaabo waxbarasho.
Shuruuduhu aad bay ugu kala duwan yihiin noocyada waxbarashada. Sidaas darteed qof isku mid ah wuxuu xaq u yeelan karaa waxbarasho, waxbarasho kalena uusan xaq u yeelan, inkastoo labaduba isku xirfad u horseedaan.
Magacyada Iswiidhishka ah sidoodii ayaan u sii hayn. Waa erayada aad kala kulmi doonto bogagga iyo xayeysiisyada, waana erayada ay tahay inaad u sheegto shaqaalaha kiiskaaga hayo.
Komvux iyo folkhögskola shuruud rasmi ah oo badan ma dalbadaan. Waxay u jiraan in aasaaska la dhiso — uma baahnid dugsi sare inaad halkaas ka bilowdo. Folkhögskola si shakhsi ah ayay kuu eegtaa waxayna weydiisataa inay aragto waxa aad haysato.
Yrkeshögskola ayaa wax badan dalbata. Waxay timaaddaa dugsiga sare ka dib, sidaas darteed waxaad u baahan tahay shahaado dugsi sare ama aqoon la mid ah. Waxbarashooyin badan waxay sidoo kale dalbadaan aqoon hore oo gaar ah — koorsooyin dugsi sare oo cayiman, khibrad shaqo, lasensis wadista ama imtixaan shaqo. Waxay ku qoran tahay bogga waxbarasho kasta.
Arbetsmarknadsutbildning si kale ayay u shaqeysaa. Halkaas darajooyinku ma aha wax go'aamiya, laakiin waa qiimaynta Arbetsförmedlingen ee xaaladdaada. Xaq baad u yeelan kartaa adigoon dugsi sare haysan — laakiin sidoo kale waa lagaa diidi karaa inkastoo aad haysato, haddii waxbarashadu aan lagu qiimeynin inay xaaladdaada ku habboon tahay.
Weydii bogga waxbarashada laftiisa. Halkaas waxaa markasta ku qoran xiriirinta la-taliye waxbarasho iyo xirfad (studie- och yrkesvägledare), ama iskuulka. Dir iimayl oo sharrax waxa aad baratay iyo waxa aad ka shaqeysay — waxay kuu jawaabayaan in aad xaq u leedahay iyo in kale.
Way ka dhaqso badan tahay saadaal, waxbana kuma kacayso.
Waxa kale oo aad weydiin kartaa handledare-kaaga. Haddii aadan hubin waxa aad iimaylka ku qoreyso, wadajir u qabta.
Haddii aad xirfad ka shaqeysay adigoon darajooyin u haysan, waxaa jira validering (caddaynta aqoonta). Waxay ka dhigan tahay in qof qiimeeyo waxa aad dhab ahaan taqaan, adigana warqad ku hesho.
Ma jirto hal meel oo caddayntu oo dhan ka dhacdo. Saddex jid ayaa jira:
Yrkeshögskola waxaa intaas dheer wax la yiraahdo reell kompetens (aqoonta dhabta ah). Markaas iskuulku wuxuu qiimeeyaa khibraddaada halkii darajooyinkaaga. Waad codsataa sida caadiga ah, waxaad calaamadeysaa inaad rabto in lagugu qiimeeyo aqoonta dhabta ah, waxaadna ku lifaaqdaa shahaadooyin shaqo-bixiyayaal. Iskuulka ayaa go'aamiya — sidaas darteed weydii iskuulkaas gaar ahaan.
Yrkeshögskola waxay sidoo kale aqbali kartaa tiro yar oo codsadayaal ah oo aan haysan xaq-u-yeelasho rasmi ah laakiin khibrad saxda ah leh. Waxaa mudan inaad codsato xataa haddii aadan hubin.
Universitets- och högskolerådet (UHR) ayaa qiimeeya waxbarashada dalal kale, wuxuuna soo saaraa warqad sheegaysa waxa ay Iswiidhan ku le'eg tahay. Waxba kuma kacayso.
UHR wuxuu qiimeeyaa waxbarasho dugsi sare oo la dhammeeyay iyo waxbarasho dugsiga sare ka dambeysa. Ma qiimeeyo waxbarasho aan la dhammayn ama mid ka gaaban hal sannad. Xirfadaha caafimaadka qiimayntoodu waxay martaa Socialstyrelsen, macallimiintana Skolverket.
Halkan waxaa jira wax dad badan ku dhibtooda: ma jirto adeeg qaran oo aad darajooyinkaaga ka soo qaadan karto. Meelna kuma gali kartid BankID adigoo soo dejinaya.
Darajooyinku waxay sannadaha ugu horreeya la joogaan iskuulka, ka dibna waxay tagaan kaydka degmada — degmadii iskuulku ku yiil, ma aha tan aad hadda deggan tahay. Taasi waxay sidoo kale khusaysaa haddii iskuulku gaar ahaan lahaa ama uu xiray.
Degmooyinka badankoodu waxay leeyihiin adeeg elektaroonig ah oo aad koobi ka dalbato. Raadi magaca degmada iyo erayga "beställa betyg". Haddii aadan adeeg elektaroonig ah helin waad iimayl u diri kartaa ama u wici kartaa kaydka degmada.
Haddii aad dhigatay iskuul ay gobolku maamulo — tusaale ahaan iskuul caafimaad ama beeraha — darajooyinku waxay ku jiraan kaydka gobolka.
Waxaa jira jid aad ku aragto darajooyinka magacaaga ku diiwaangashan, adigoon waxba kayd ka dalban.
Codsi ka samee antagning.se. Laba maalmood ka dib darajooyinkaaga si toos ah ayaa loo soo qaadaa Mina sidor, halkaasna waad ka akhrisan kartaa.
Codsigu waxba kuma kacayo, adigana waxaad dooranaysaa inaad aqbasho meesha lagu soo bandhigay iyo in kale. Laakiin oo keliya akoon samayntu kuma filna — darajooyinka lama soo qaado ilaa aad codsi u sameyso ugu yaraan hal waxbarasho.
Magdhowgaagu kama beddelmo inaad codsato. Arbetsförmedlingen lagaa saarayo ma jiro ilaa aad dhab ahaan waxbarasho bilowdo. Waxqabadkaaga iyo dakhligaaga bil kasta ayaad sida caadiga ah u sheegeysaa.
Goorma la codsan karaa?
Maalinta ugu dambeysa ka dib waxaa badanaa weli suurtogal ah codsi daahay waxbarashooyinka leh badhanka "Lägg till".
Darajooyinkee la soo qaadaa?
Haddii darajooyinkaagu ka da' weyn yihiin taas lama soo qaadayo. Markaas kaydka degmada ayaa jidka ah — eeg kor.
Kuwan adigaa soo shubaya, xataa haddii aad codsi sameysay:
Yrkeshögskola waxay leedahay nidaam codsi u gaar ah, yh-antagning.se, oo ka duwan antagning.se. Iskuulo badan ayaa isticmaala, laakiin weli waxbarasho kasta si gooni ah ayaad ugu codsanaysaa.
Halkaas darajooyinkaaga waxaa si toos ah looga soo qaadi karaa xogta darajooyinka qaranka (Nationella betygsdatabasen) marka aad BankID ku aqoonsato. Marka ay shaqeyso way fiican tahay — laakiin laba god ayaa ku jira:
Sidaas darteed waxaa laga yaabaa inaad adigu u dirto darajooyinka — waxbarashooyinka qaarkood ama kulligood. Mas'uuliyadda ah in codsigu dhammaystiran yahay had iyo jeer adigaa iska leh, ma aha iskuulka.
Sida aad u hubiso: gal oo eeg dukumentiyada codsigaaga. Haddii darajooyinka la soo qaaday halkaas ayay ka muuqdaan. Haddii aanay muuqan, adigu soo shub. Hubintaas samee ka hor maalinta ugu dambeysa — ma aha ka dib.
Ahmed waligiis koorso karin ma dhigan, laakiin si xirfad leh ayuu wax u karinayay tan iyo markuu sagaal iyo toban jir ahaa.
Wuxuu ka bilaabayaa caddaynta aqoonta — Arbetsförmedlingen ama waxbarashada dadka waaweyn ee degmada. Haddii caddayntu muujiso waxa uu hore u yaqaan, waxaa laga yaabaa inuu u baahdo oo keliya inuu dhowr koorso qaato, ma aha waxbarasho dhan.
Caddaynta la'aanteed wuxuu ku qasban lahaa inuu bilowga ka bilaabo.
Sanna dugsiga sare way dhigatay laakiin laba koorso kama gudbin, waxbarashada ay rabtana mid ka mid ah ayay dalbanaysaa.
Laba jid ayay leedahay: inay koorsooyinkaas ku barato komvux, ama inay iskuulka iimayl u dirto oo ay weydiiso reell kompetens iyadoo ku salaynaysa khibraddeeda shaqo. Dad badan ayaa kan hore qaata iyagoon kan labaad weydiin.
Si kastaba way codsanaysaa — marka horena iskuulka ayay iimayl u dirtaa.
Peter dugsiga sare wuxuu ku dhigtay Landskrona sagaashameeyadii, maantana wuxuu ku nool yahay Kävlinge.
Waa inuu la xiriiraa Landskrona, ma aha Kävlinge — darajooyinku waxay ku jiraan kaydka meesha iskuulku ku yiil. In iskuulku magaca beddelay ama uu xiray wax ma dhimayso; kaydka degmadu si kastaba wuu hayaa.
Ha saadaalin, hana u ogolaan shakiga inuu kaa joojiyo codsiga. Iimayl u dir iskuulka oo weydii, ama la hadal handledare-kaaga. Toban daqiiqo ayay qaadanaysaa, jawaab dhabna waad heleysaa.