Waxbarasho ayaad heshay. Maxaa hadda dhacaya?
Boggani wuxuu marayaa jidka oo dhan, laga bilaabo markaad hesho wax aad rabto inaad barato ilaa aad go'aan hesho. Afar jid ayaa waxbarasho u horseeda, si kala duwanna ayay u shaqeeyaan. Akhri kan ku khuseeya.
Magacyada Iswiidhishka ah sidoodii ayaan u sii hayn. Waa erayada aad kala kulmi doonto bogagga iyo xayeysiisyada, waana erayada ay tahay inaad u sheegto shaqaalaha kiiskaaga hayo.
Halkan ka bilow. Waxyaabahaas qaarkood waqti ayay qaataan, haddii aad toddobaadka ugu dambeeya ogaatana ma gaari doontid.
Waxaad ku codsataa BankID ama Freja+. Haddii aadan midna haysan: BankID waxaad ka heleysaa bankigaaga, Freja+ na waa lacag la'aan waxaana ansixiyay dowladda.
Haddii aadan haysan aqoonsi elektaroonig ah weli jid baa jira, laakiin waqti buu qaataa — ku xisaabo laba toddobaad. Taas ka bilow, ma aha codsiga.
Haddii aadan haysan lambar shakhsi oo Iswiidhish ah waa inaad marka hore degmada ka hesho lambar ku meel gaar ah. Haddii aad leedahay xog shakhsi ah oo la ilaaliyo (skyddade personuppgifter) haba codsan internetka. Labada xaaladoodba: la xiriir waxbarashada dadka waaweyn ee degmadaada.
Raadi magaca degmada iyo erayga "vuxenutbildning" waxaadna heleysaa meesha saxda ah.
Sidoo kale soo ururi darajooyinkaaga. Waa inaad ku lifaaqdo darajooyinka wax kasta oo aad hore u baratay oo codsiga la xiriira.
Ma ogid meesha darajooyinkaagii hore yaalliin? Ma jirto adeeg qaran oo aad adigu ka soo qaadan karto. Darajooyinka dugsiga sare ee hore waxay ku jiraan kaydka degmada ee degmadii iskuulku ku yiil — ma aha tan aad hadda deggan tahay. Waxaa kale oo jira jid aad ku aragto darajooyinka magacaaga ku diiwaangashan adigoon waxba dalban.
Soo ururi darajooyinkaaga iyo shahaadooyinka shaqada haddii ay jiraan. Waxaad u baahan tahay shahaado dugsi sare ama aqoon la mid ah.
Haddii aad khibrad shaqo leedahay laakiin aadan warqad u haysan, validering (caddaynta aqoonta) ama reell kompetens (qiimaynta aqoonta dhabta ah) ayaa laga yaabaa inay jidka tahay.
Koorsooyinka badankoodu waxay u socdaan qofka 18 jir buuxiyay. Waxa kale ee loo baahan yahay way ku kala duwan yihiin koorsooyinka.
Waa inaad ku diiwaangashan tahay Arbetsförmedlingen. Waad tahay haddii aad ka qaybgasho mid ka mid ah barnaamijyadooda, tusaale ahaan Rusta och matcha ama Steg till arbete.
Intaas waxaa dheer inay ugu yaraan mid ka mid ah kuwan ku habboonaato: waxaad buuxisay 25 jir, waxaad ka yar tahay 25 oo waxaad leedahay naafonimo saameysa awoodda shaqo, ama waxaad ka weyn tahay 18 oo lagu qiimeeyay inaad ka fog tahay suuqa shaqada.
Haddii aadan hubin inaad mid ka mid ah buuxiso — weydii handledare-kaaga.
Xaq baad u leedahay laga bilaabo 1 Luulyo sannadka aad 20 jir buuxineyso, haddii aad Iswiidhan deggan tahay oo aadan hore u haysan aqoonta ay waxbarashadu bixinayso. Haddii aad ka yar tahay weli xaq baad yeelan kartaa, haddii aad dhammaysay barnaamij dugsi sare.
Waxbarashooyinka qaar waxay dalbadaan aqoon hore oo intaas dheer. Waxay ku qoran tahay waxbarashada.
Haddii dad ka badan kuwa la rabo ay codsadaan, meeshu waxay u tagtaa qofka baahida ugu badan leh. Qofka aan haysan shahaado dugsi sare iyo qofka shaqo la'aan ah ama halis ugu jira ayaa sare uga jira nidaamkaas.
Haddii darajooyin kaa maqan yihiin jidad baa jira — ka akhri validering iyo reell kompetens.
Aasaasku waa shahaado dugsi sare ama aqoon la mid ah. Waxbarashooyin badan waxay sidoo kale dalbadaan aqoon hore oo gaar ah, inta badan koorsooyin dugsi sare oo cayiman. Waxay ku qoran tahay waxbarashada.
Haddii aadan haysan darajooyin rasmi ah weli xaq baad yeelan kartaa haddii aad si kale u caddayn karto inaad aqoonta leedahay. Iskuulka ayaa taas qiimeeya.
Shuruuduhu way ku kala duwan yihiin koorsooyinka. Waxay khusayn karaan waxbarasho hore ama khibrad shaqo. Waxay ku qoran tahay koorsada.
Folkhögskola-yadu waa madax banaan yihiin, iyagaa go'aamiya qaabka aqbalaadda. Nidaam codsi oo wadajir ah ma jiro.
Halkan si kale ayay u shaqeysaa. Darajooyinkaagu ma aha albaabka, iskuulkana ma codsanaysid — Arbetsförmedlingen ayaa go'aamisa haddii aad tagi karto.
Waxay qiimeeyaan baahidaada, khibraddaada iyo waxa suuqa shaqadu u baahan yahay. Marka waad la tashan kartaa adigoon darajooyin haysan, waana lagaa diidi karaa inkastoo aad haysato.
Inta ay waxbarashadu socoto iyo inay waqti buuxa tahay iyo in kale waxay ku qoran tahay diiwaanka. Sida aad dhaqaale ahaan u maarayso waxay ku taallaa bogga CSN iyo lacagta. Sidoo kale ka fikir inaad maalin kasta magaalada gaari karto.
Hubi muddada, xawaaraha waxbarashada iyo inuu tababar goob-shaqeed ku jiro. Sidoo kale hubi sida aad dhaqaale ahaan u maarayso.
Weydii iskuulka inta ay koorsadu ku kacayso. Iskuuladu si kala duwan ayay lacag u qaataan qalabka, cuntada iyo hoyga.
Marka hore weydii handledare-kaaga iyo Arbetsförmedlingen haddii aad guud ahaan la tashanayso waxbarashadaas. Jawaabtaasi waxay ku kacaysaa hal wicitaan, haddii ay maya noqotana uma baahnid inaad waqti ku bixiso inta kale.
Haddii lagu tixgelinayo waa inaad booqasho waxbarasho ku tagto bixiyaha ka hor inta aan go'aan la gaarin. Waxaad diiwaangelisaa xiisaha booqashada.
Halkaas waxaad ka ogaanaysaa sida xirfadda iyo waxbarashadu dhab ahaan yihiin. Waa fursaddaada aad waqti ku ogaanayso haddii ayan ahayn waxa aad moodaysay.
Komvux waxaa maamula degmooyinka. Meesha aad codsanayso waxay ku xiran tahay degmada ay waxbarashadu ku taallo.
Degmooyin badan ayaa ku wada shaqeeya kooxo, halkaas oo aad si xor ah isugu codsan kartaan iyadoon degmada aad deggan tahay marka hore ogolaan. Sida kooxahaasi u muuqdaan way ku kala duwan yihiin gobollada, waqti ka waqtina way isbeddelaan — boggani ma liistaanayo.
Weydii handledare-kaaga waxa ku khuseeya meesha aad deggan tahay, ama la xiriir waxbarashada dadka waaweyn ee degmadaada. Iyagaa yaqaan, iyagaana go'aanka gaara.
Waxaad ku lifaaqaysaa darajooyinka waxbarashadii hore ee codsiga la xiriirta. Mararka qaarkood waxaa sidoo kale loo baahdaa qorshe waxbarasho, shahaado ama warqad dabool ah. Haddii aad wax badan codsato waxaad u kala hormarisaa sidaad u doorbideyso.
Maalinta ugu dambeysa ee codsigu waxay ku qoran tahay waxbarasho kasta oo diiwaanka ku jira.
Waxaad si toos ah ugu codsataa waxbarasho kasta, cidda maamusha. Haddii aad saddex waxbarasho codsato, saddex codsi ayaad sameysaa.
Maalinta ugu dambeysa way ku kala duwan tahay waxbarashooyinka, waxayna ku qoran tahay mid kasta oo diiwaanka ku jira.
Waxaad si toos ah ugu codsataa iskuulka iyo koorsada. Haddii aad dhowr iskuul codsato, dhowr codsi ayaad sameysaa.
Taariikh dhammaad oo wadajir ah ma jirto. Koorsooyinka qaar mid bay leeyihiin, kuwa kalena si joogto ah ayay u aqbalaan.
Booqashada ka dib waxaad mar kale la xiriirtaa Arbetsförmedlingen. Markaas ayay qiimayntooda sameeyaan oo ay go'aan gaaraan.
Marka muddada codsigu dhammaato waxaa badanaa jirta maalin ugu dambeysa oo aad wax ku dhammaystirto. Isticmaal haddii wax ka maqan yihiin codsigaaga.
Go'aanka waxaad ka heleysaa degmada waxbarashada maamusha. Halkaas ayaad sidoo kale ka arki doontaa in lagu aqbalay iyo inaad ku jirto liiska sugitaanka. Haddii lagu aqbalo waa inaad aqbashaa ama diiddaa.
Inta ay qaadato way kala duwan tahay. Weydii handledare-kaaga waxa caadi ah.
Iskuulka ayaa xulasho sameeya oo go'aan bixiya. Haddii codsadayaal xaq u leh ay ka badan yihiin meelaha, waxaa la tixgeliyaa awooddaada aad waxbarashada ku dhammaysan karto.
Sida xulashadu u dhacdo way ku kala duwan tahay waxbarashooyinka — darajooyin, imtixaan ama wareysi. Waxay ku qoran tahay waxbarashada.
Iskuulka ayaa xulasho sameeya oo go'aan bixiya.
Arbetsförmedlingen ayaa go'aanka gaara.
Haddii ay haa yiraahdaan, adiga ayaa magdhowga ka codsanaya Försäkringskassan (hay'adda caymiska bulshada). Iskiis uma imanayo.
Haddii waxbarashadu magaalo kale ku taallo waxaad sidoo kale codsan kartaa kaalmo safar iyo hoy.